ಎಡಿಟೋ Real
✒ಸಾಹುಕಾರ್ ಅಚ್ಚು
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸುಳ್ಳು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಜವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಅದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ (AI) ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯೂ ಜನರ ನಡುವೆ ಹರಡುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಅಥವಾ ನೈಜ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಪ್ಪು ಸಂದರ್ಭದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಆ ಚಿತ್ರಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದವು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಹೊರಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.
ಇಂತಹ ನಕಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ವೈರಲ್ ಆಗುವುದಲ್ಲ. ಜನರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವುದು, ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದು, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬಹುದು. ಜನರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡುವವರು ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ನಂಬುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ “ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಸತ್ಯ” ಎಂಬ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹಂಚುವುದು, ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಹರಡುವ ಆಯುಧವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂದು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನೈಜವೆನಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಾನೂನು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಕ್ಷರತೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಅಗತ್ಯ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಸರಳ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ನಂಬುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಮೂಲ ಯಾವುದು, ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆಯೇ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏನು ಹೇಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಂತರ ಸುಳ್ಳು ಹರಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷಾದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ.
ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿದೆ. ವೈರಲ್ ವಿಷಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸತ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಓಡುವುದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಧರ್ಮ. ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು.
ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಾವು ಈಗ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಆಯ್ಕೆಯ ಎದುರಿದ್ದೇವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಬಳಸಬೇಕೇ, ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ನಡೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಕಲಿ ಚಿತ್ರ ಸಾವಿರಾರು ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸಾವಿರ ಸುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದು. ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ನಮ್ಮ ವಿವೇಕ. ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಜನರಲ್ಲ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ನಂತರ ಮಾತನಾಡುವ ನಾಗರಿಕರು. ಇದೇ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
